Komputer zwalnia — 7 rzeczy do sprawdzenia, zanim kupisz nowy

Zanim wydasz kilka tysięcy na nowy sprzęt, warto poświęcić kwadrans na sprawdzenie, co naprawdę spowalnia obecny. W większości przypadków winowajca jest jeden z poniższej listy — część naprawisz sam za darmo, a część wymaga drobnej wymiany podzespołu.

Siedem przyczyn w skrócie

1. Dysk talerzowy

Najczęstsza przyczyna i najłatwiejsza do usunięcia. Jeśli komputer wstaje minutami, programy otwierają się po kilkunastu sekundach, a dysk cicho szumi i terkocze — to on. Wymiana na SSD zmienia komfort pracy bardziej niż jakakolwiek inna modernizacja, a dane i system można przenieść bez reinstalacji.

Szczegóły w poradniku wymiana dysku na SSD — co daje i na co uważać.

2. Zapełniony dysk

Gdy na dysku systemowym zostaje mniej niż kilkanaście procent wolnego miejsca, system zaczyna się dławić: nie ma gdzie odkładać plików tymczasowych i aktualizacji. Sprawdź to w pierwszej kolejności — czyszczenie jest darmowe. Pomoże wbudowane „Oczyszczanie dysku” i opcja „Czujnik pamięci” w ustawieniach Windows.

3. Programy startujące razem z systemem

Po latach użytkowania potrafi się ich uzbierać kilkanaście: komunikatory, aktualizatory, programy do drukarek, chmury, odtwarzacze. Otwórz Menedżera zadań (Ctrl+Shift+Esc), zakładkę „Aplikacje autostartu”, i wyłącz wszystko, czego nie potrzebujesz od razu po włączeniu komputera. Programy dalej będą działać — uruchomią się, gdy ich użyjesz.

4. Za mało pamięci RAM

Jeśli w Menedżerze zadań na karcie „Wydajność” pamięć stale pokazuje wartości bliskie maksimum, komputer zaczyna odkładać dane na dysk i wszystko zwalnia. Przy 8 GB i kilkunastu kartach przeglądarki to typowy scenariusz. Dziś do pracy biurowej rozsądne minimum to 16 GB.

5. Przegrzewanie

Zapchane chłodzenie i wyschnięta pasta powodują, że procesor sam się spowalnia, żeby się nie uszkodzić. Objaw: komputer działa dobrze przez pierwsze minuty, potem coraz wolniej, a wentylator wyje. Więcej w poradniku głośny wentylator i gorący laptop.

6. Coś działa w tle

Aktualizacja systemu, skanowanie antywirusem, synchronizacja chmury albo kopia zapasowa uruchomiona w środku dnia. Sprawdź w Menedżerze zadań, co obciąża dysk i procesor, sortując kolumny — bywa, że wystarczy przesunąć skanowanie czy kopię na noc.

7. Niechciane oprogramowanie

Paski narzędzi w przeglądarce, „optymalizatory” i „przyspieszacze”, programy dołączone przy instalacji czegoś innego. Osobna kategoria to fabryczne dodatki na nowym laptopie — potrafią spowolnić sprzęt od pierwszego dnia. A jeśli do tego dochodzą reklamy w przeglądarce i dziwne przekierowania, przeczytaj poradnik wirus na komputerze.

Kiedy faktycznie czas na nowy

Gdy procesor ma dekadę, płyta nie przyjmie więcej pamięci, a komputer nie obsłuży Windows 11 — bo Windows 10 nie dostaje już standardowych aktualizacji. Wtedy modernizacja przestaje się opłacać i mówię o tym wprost, zamiast wymieniać części po kolei. Więcej o wymaganiach w poradniku TPM 2.0 po ludzku.

Najczęstsze pytania